Nöbetçi Eczaneler
OECD’nin Türkiye’ye ilişkin yeni KOBİ raporu, yüksek faiz ve sıkı kredi koşullarının küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansmana erişimi üzerindeki baskısını ortaya koydu.
Raporda, Türkiye’de bankacılık sisteminin güçlü sermaye ve likidite yapısını koruduğu belirtilirken, sıkılaşan kredi koşullarının işletmelerin uygun maliyetli finansmana ulaşmasını zorlaştırdığı vurgulandı. OECD, finansmana erişimdeki sorunların KOBİ’lerin yatırım, kapasite artışı ve büyüme kararlarını sınırlayabileceğine dikkat çekti.
Her dört KOBİ’den biri faiz nedeniyle kredi başvurusu yapmadı
Rapordaki 2024 verilerine göre mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yaklaşık dörtte biri, faiz koşullarını elverişsiz bulduğu için kredi başvurusunda bulunmadı.
Aynı dönemde KOBİ’lerin yüzde 31,4’ü kredi kısıtı yaşayan işletmeler kategorisinde yer aldı. Böylece finansmana erişim sorununun yalnızca bankaların kredi kullandırma kapasitesiyle değil, yüksek kredi maliyetlerinin işletmelerin talebini de sınırlamasıyla bağlantılı olduğu görüldü.
OECD, uygun koşullarda finansmana erişimin sınırlı olmasının özellikle yatırım yapmak, kapasitesini genişletmek ve nakit akışını yönetmek isteyen KOBİ’ler açısından önemli bir baskı oluşturduğunu belirtti.
Kredi hacminin ekonomideki payı geriledi
Rapora göre ticari bankaların toplam kredi bakiyesi 2024 yılında Türkiye’nin GSYH’sinin yüzde 37’sine karşılık geldi. Bu oran 2019 yılında yüzde 61,8 seviyesindeydi.
KOBİ kredilerinin toplam krediler içerisindeki payı ise 2024’te yaklaşık yüzde 26,2 olarak hesaplandı. OECD, bu oranın son yıllarda büyük değişiklik göstermemesinin finansman koşullarındaki bozulmanın yalnızca KOBİ’lerle sınırlı kalmadığını, hanehalkı ve şirketlerin genelini etkilediğini belirtti.
KOBİ kredilerinin toplam işletme kredileri içindeki payı da uluslararası karşılaştırmada düşük seviyede kaldı. 2023 itibarıyla bu oran yüzde 35,7 olurken, OECD karşılaştırmasındaki medyan yüzde 46 olarak gerçekleşti.
KGF desteği iki yılda önemli ölçüde azaldı
OECD raporunda Kredi Garanti Fonu (KGF) üzerinden sağlanan finansman desteğindeki gerilemeye de dikkat çekildi.
KGF, 2022 yılında 39 bin 314 işletmeye garanti sağlarken, bu sayı 2024’te 10 bin 107 işletmeye geriledi.
Garanti tutarında da benzer bir düşüş görüldü. KGF aracılığıyla sağlanan garantilerin toplam tutarı 2022’de 69,6 milyar TL iken, 2024’te 27,3 milyar TL olarak kaydedildi.
OECD, mevcut KGF programlarının Türkiye’deki KOBİ’lerin finansman açığı dikkate alındığında sınırlı büyüklükte kaldığı değerlendirmesinde bulundu. Raporda bazı programların yalnızca KOBİ’lere yönelik olmadığı ve daha büyük işletmelerin de desteklerden yararlanabildiği belirtildi.