Nöbetçi Eczaneler
Çin’in elektrikli otomobil sektöründe yeni bir maliyet tartışması başladı. Lityum-iyon bataryalara yönelik 11 yıllık tüketim vergisi muafiyetinin 1 Eylül 2026 itibarıyla sona ermesiyle birlikte batarya üreticileri vergiyi müşterilerine yansıtmak isterken, otomobil üreticileri artan maliyeti paylaşmaya direniyor.
Dünyanın en büyük elektrikli otomobil ve batarya pazarındaki bu gelişme, şirketlerin kâr marjlarının zaten baskı altında olduğu bir dönemde sektöre yeni bir maliyet kalemi getiriyor.
Bataryalarda vergi yüzde 2 oldu
Çin, 2015 yılında bataryalara yönelik tüketim vergisini yüzde 4 olarak belirlemiş, sektörün gelişimini desteklemek amacıyla lityum-iyon bataryalar başta olmak üzere bazı teknolojileri vergiden muaf tutmuştu.
Bu uygulama 1 Eylül 2026’da sona erdi. Lityum-iyon ve lityum birincil bataryaların yanı sıra nikel-metal hidrit, cıvasız birincil ve vanadyum akış bataryaları yüzde 2 tüketim vergisine tabi oldu.
Vergi oranı 1 Eylül 2027’den itibaren yüzde 4’e yükseltilecek.
Batarya üreticileri maliyeti müşteriye yansıtmak istiyor
Yeni verginin devreye girmesiyle sektörün gündemindeki temel soru, maliyetin hangi taraf tarafından karşılanacağı oldu.
Batarya üreticileri yüzde 2’lik vergiyi otomobil üreticilerine uyguladıkları fiyatlara eklemek isterken, elektrikli araç üreticileri maliyetin tamamını üstlenmek istemiyor.
Bazı büyük batarya üreticilerinin eylül ayından itibaren sevk edilen yurt içi siparişlerde vergiyi müşterilerine yansıtma hazırlığı yaptığı belirtiliyor. Taraflar arasında maliyetin tamamen otomobil üreticilerine aktarılması veya paylaşılması konusunda görüşmeler sürüyor.
Otomotiv sektöründe kâr marjı baskısı
Otomobil üreticilerinin vergiye itirazında Çin’deki yoğun fiyat rekabeti belirleyici oluyor. Şirketler uzun süredir satış hacmini korumak için fiyat indirimleri ve kampanyalara başvururken, iç talepteki zayıflama ve bazı teşviklerdeki azalma da kârlılık üzerindeki baskıyı artırıyor.
Yılın ilk yarısında Çin’in önde gelen 11 elektrikli otomobil üreticisinin toplam net kârı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19 geriledi.
Aynı dönemde önde gelen yedi batarya üreticisinin toplam kârının ise yüzde 49 artması, verginin taraflar arasında nasıl paylaşılacağına ilişkin pazarlığı daha da önemli hale getiriyor.
Bir elektrikli otomobilin maliyeti yaklaşık 1.000 yuan artabilir
Sektör hesaplamalarına göre yüzde 2’lik batarya vergisi, bir elektrikli otomobilin üretim maliyetine yaklaşık 1.000 yuan ekleyebilir.
Tek bir araç açısından sınırlı görünen bu tutar, yüksek üretim hacmine sahip şirketler için toplamda önemli bir maliyet oluşturabilir. Üstelik verginin 2027’de yüzde 4’e yükselmesi, üreticilerin gelecek yıl oluşacak maliyet yapısını da şimdiden hesaplamasını gerektiriyor.
Üreticilerin vergiyi tüketici fiyatlarına yansıtması halinde Çin’deki elektrikli otomobil fiyat rekabetinin seyri de değişebilir.
Yeni nesil bataryalara vergi avantajı
Çin yönetimi, lityum-iyon teknolojisine yönelik muafiyeti kaldırırken yeni nesil batarya teknolojilerine vergi avantajı sağlamaya devam ediyor.
Sodyum-iyon ve katı hal bataryalar ile yakıt hücreleri, 1 Eylül 2026-31 Aralık 2028 döneminde tüketim vergisinden muaf tutulacak.
Perovskit, tandem ve galyum arsenit gibi yeni nesil güneş hücreleri de aynı kapsamda vergiden muaf olacak.
Bu düzenleme, Çin’in olgunlaşan lityum-iyon batarya sektöründeki vergi desteğini azaltırken yeni teknolojilere yönelik yatırımları teşvik etmeyi sürdürdüğüne işaret ediyor.
Türkiye açısından hangi alanlar öne çıkıyor?
Çin’in küresel lityum-iyon batarya tedarik zincirindeki ağırlığı nedeniyle ülkedeki üretim maliyetlerinde yaşanacak kalıcı değişiklikler, küresel elektrikli araç ve enerji depolama pazarlarını da etkileyebilir.
Türkiye açısından özellikle Çin’den ithal edilen elektrikli araçlar ve batarya kullanan enerji depolama sistemleri izlenmesi gereken alanlar arasında bulunuyor.
Bununla birlikte Çin’deki yüzde 2’lik verginin Türkiye’deki nihai satış fiyatlarına aynı oranda yansıması beklenmek zorunda değil. Maliyetin üreticiler arasında paylaşılması, fiyat rekabeti, ihracat stratejileri ve diğer vergi kalemleri nihai fiyat üzerindeki etkiyi belirleyecek.