Avrupa Birliği’nde toprak kalitesindeki bozulmanın ekonomik maliyetine ilişkin dikkat çekici bir tahmin paylaşıldı. Küresel kampanya grubu Save Soil tarafından yapılan hesaplamaya göre, mevcut bozulma hızının devam etmesi halinde AB ekonomisi 2028-2034 döneminde 286 milyar ila 509 milyar euro arasında bir maliyetle karşı karşıya kalabilir.
Euronews’in haberine göre hesaplama, Avrupa Komisyonu’nun bilimsel araştırma birimi Ortak Araştırma Merkezi’nin (JRC) verilerine dayanıyor. JRC, AB’de toprak bozulmasının yıllık ekonomik maliyetini 40,9 milyar ila 72,7 milyar euro arasında tahmin ediyor.
Save Soil, yıllık maliyet aralığını AB’nin gelecek uzun vadeli bütçesinin kapsadığı yedi yıllık dönemle çarparak toplam ekonomik yükü ortaya koydu.
Toprak bozulmasının maliyeti 509 milyar euroya çıkabilir
Hesaplamada erozyon, kirlilik, toprak sıkışması ve topraktaki karbon kayıpları gibi unsurlar dikkate alınıyor. JRC ise biyoçeşitlilik kaybı, sel, kuraklık ve insan sağlığı üzerindeki etkilerin de hesaba katılması durumunda toplam maliyetin iki katına çıkabileceğine dikkat çekiyor.
Bu tablo, toprak sağlığının yalnızca tarımsal üretim açısından değil, Avrupa ekonomisinin genel sürdürülebilirliği bakımından da önemli bir konu olduğunu ortaya koyuyor.
Tarım desteklerinde toprak sağlığının önceliklendirilmesi isteniyor
2022 yılında Hint ruhani lider Sadhguru ve kâr amacı gütmeyen Isha Vakfı tarafından başlatılan Save Soil, AB’nin Ortak Tarım Politikası’nın (CAP) gelecek döneminde toprak sağlığını iyileştiren çiftçilerin finansal olarak desteklenmesini öneriyor.
Grup, çiftçilere toprak kalitesinde ölçülebilir iyileşmeler sağlamaları karşılığında ödeme yapılmasını ve sağlıklı toprağa sahip üreticilerin de desteklenmesini istiyor.
Avrupa Komisyonu, Temmuz 2025’te 2028 yılından itibaren çiftçi gelirleri ve kriz desteği için en az 300 milyar euro ayrılmasını önermişti. AB tarım bakanları da 26 Ekim’de CAP kurallarına ilişkin tutumlarını belirlerken, finansman konusunu genel bütçe müzakerelerine bıraktı.
Save Soil’in COP31 raporunun başyazarı Rico Rau, Avrupa’nın yüz milyarlarca euroluk tarım desteğini tartıştığı bir dönemde toprak bozulmasının ekonomiye halihazırda büyük maliyet yüklediğini belirtti.
Rau, gelecek dönemin tarım politikasının yalnızca çiftçilerin karşılaştığı baskıları telafi etmekle sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayarak, üreticilerin geçim kaynaklarının temelini oluşturan üretken varlığı yeniden inşa etmelerine yardımcı olunması gerektiğini ifade etti.
AB topraklarının yüzde 60 ila 70’i sağlıksız durumda
Avrupa Komisyonu verilerine göre, Avrupa Birliği’ndeki toprakların yüzde 60 ila 70’i sağlıksız durumda bulunuyor. Bu durum, toprağın tarımsal üretimi destekleme, su tutma ve aşırı hava olaylarına karşı direnç gösterme kapasitesini zayıflatıyor.
Save Soil, toprak kalitesindeki bozulmanın tarımsal verimi düşürebileceği, üretim maliyetlerini artırabileceği ve tedarik zincirlerini daha kırılgan hale getirebileceği uyarısında bulunuyor.
FoodDrinkEurope verilerine göre AB’nin yiyecek ve içecek sektörü yıllık 1,5 trilyon euro ciro elde ediyor ve 4,8 milyon kişiye istihdam sağlıyor. Bu büyüklük, toprak sağlığındaki bozulmanın gıda üretimi ve tarıma dayalı sanayi üzerindeki olası etkilerini de gündeme getiriyor.
Toprak İzleme Yasası için uygulama çağrısı
Save Soil, AB’nin ilk toprak yasası olan Toprak İzleme Yasası’nın uygulanmasında ölçümlerin ve bürokratik işlemlerin tekrarlanmasına yol açmadan tutarlı veriler elde edilmesini istiyor.
Aralık 2025’te yürürlüğe giren yasa, toprak sağlığının izlenmesine yönelik bir çerçeve oluşturmasına rağmen bağlayıcı iyileştirme hedefleri içermiyor.
Grubun önerileri arasında AB’nin karbon tarımı sertifikasyon sisteminin doğrulanmış çevresel faydaları ödüllendirmesi de bulunuyor. Ayrıca kamu kurumlarının, sürdürülebilir yöntemlerle üretilen gıdalara yönelik istikrarlı talep oluşturmak amacıyla satın alma gücünden yararlanması öneriliyor.
Save Soil’e göre tarımsal desteklerin toprak sağlığını iyileştiren uygulamalara yönlendirilmesi, hem çiftçilerin gelir kaynaklarının korunmasına hem de Avrupa’nın uzun vadeli gıda güvenliğinin güçlendirilmesine katkı sağlayabilir.

